„Kto uwierzy i ochrzczony zostanie, będzie zbawiony, ale kto nie uwierzy, będzie potępiony” (Mk 16:16).
Co ze słowami apostoła Pawła?
„Bo jeśli ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i uwierzysz w sercu swoim, że Bóg wzbudził go z martwych, zbawiony będziesz. Albowiem sercem wierzy się ku usprawiedliwieniu, a ustami wyznaje się ku zbawieniu” (Rzym 10:9-10).
Czy w świetle powyższych wersetów powinniśmy uznać, że niemowlęta lub osoby upośledzone, będąc niezdolne do złożenia wyznania wiary, z pewnością są niezbawione? Do takiego wniosku musiałoby prowadzić założenie, że konieczność wyznania wiary jako warunku zbawienia (i chrztu – w przypadku Mk 16) dotyczy absolutnie wszystkich bez wyjątku. Tymczasem tak nie jest. Nie wykluczamy dzieci (lub upośledzonych) z grona zbawionych (oraz ochrzczonych) z powodu tego, że nie są w stanie wyznać swojej wiary. Nie wykluczamy dzieci (lub upośledzonych) z grona uczestników Stołu Pańskiego z powodu tego, że nie są w stanie wyznać swojej wiary. W takich przypadkach pytamy, co Bóg mówi na ich temat i wierzymy Jego świadectwu.
Zatem słowa apostoła Pawła z 1 Koryntian 11:27-29 dotyczą tych, którzy są w stanie badać siebie, a kontekstem owego badania jest niewłaściwe postępowanie Koryntian. Udział dzieci w Komunii nie jest tu tematem. Paweł nie stawia warunku badania siebie w kontekście dyskusji o udziale dzieci w Wieczerzy. Wzywa raczej do tego ze względu na dorosłych, którzy nie rozumieją czym jest wspólnota ciała wokół Stołu Pańskiego.
Dzieci w żaden sposób nie zanieczyszczają Stołu Pańskiego i nigdzie nie są przez Boga uznawane za niegodne wspólnoty chleba i wina. Udział dzieci w Bożych posiłkach nie sprowadzał na nie rytualnej nieczystości, sądu, lecz raczej umocnienie i uświęcenie. Kiedy dzieci jadły duchowy chleb (mannę) i piły z duchowej skały, którą był Chrystus – nie sprowadzały na siebie sądu. Otrzymywały posilenie od samego Chrystusa.
Pamiętajmy również, że ostrzeżenie Pawła i wymóg badania siebie nie jest niczym nowym, jeśli spojrzymy na Boże ostrzeżenia dotyczące hipokryzji podczas uczestnictwa w świętach i ucztach Izraela. Tego typu ostrzeżenia kierowali już wcześniej prorocy, co nie niosło w sobie wykluczenia dzieci z sakramentalnych posiłków (Iz 1:10-17; Jer 6:20; Am 5:21-24). Bóg ostrzegał lud Boży przed niegodnym, dwulicowym uczestnictwem i… zapraszał do posiłków dzieci.
Ci, którzy odsuwają dzieci od Wieczerzy Pańskiej powinni dobrze zbadać siebie, czy nie dzielą w ten sposób ciała Chrystusa i czy nie robią tego, przed czym ostrzegał apostoł Paweł: nierozpoznawaniem ciała Pańskiego. Odsunięcie chrześcijańskich dzieci od błogosławieństw Chrystusa przy Stole jest właśnie przejawem nierozpoznania, że częścią ciała jest nie tylko dorosły, lecz również ten, który, aby spojrzeć na Stół musi podnieść do góry głowę. Tak więc nakaz badania samego siebie przez dorosłych powinien prowadzić ich do zastanowienia się nad włączeniem dzieci do ciała Chrystusa i posiłku od Chrystusa.
Jak napisał Douglas Wilson: „Dzieci mają swoje wyjątkowe wyzwania w ich podążaniu za Chrystusem, tak jak my wszyscy. Lecz ich dodatkowym wyzwaniem jest to, że jako grupa są rutynowo traktowani jak duchowo obcy. Nawet w kościołach, które chrzczą niemowlęta, częstą praktyką jest wymóg złożenia wiarygodnego wyznania wiary, zanim dziecko zostanie dopuszczone do Wieczerzy Pańskiej. Lecz w naszych kościołach, Stół Pański nie jest chroniony przez wyznanie wiary; Stół Pański jest uważany za wyznanie wiary”.
CZY JESTEŚ GODNY?
Komunia nie jest dobrym miejscem na introspekcję i pytanie: czy jestem godny? Odpowiedź jest prosta: nie jesteś. Jeśli myślisz, że jesteś, to tym bardziej nie jesteś. Syn marnotrawny nie był godny spożywania posiłku ze sługami ojca, gdy postanowił wrócić do domu. Nie był godny uczestnictwa w uczcie. Zapewnił mu to ojciec dzięki niczym nie wysłużonej łasce. Syn nie był godny szaty, tucznego cielęcia i muzyki. Nie był godny tego, co otrzymał. To samo możemy powiedzieć o uczestnikach Bożych darów przy Stole Pańskim. Nasz udział w Wieczerzy Pańskiej nie jest kwestią naszej godności, lecz Bożej łaski i Jego zaproszenia niegodnych. Nie zajmujmy chętnie pierwszego miejsca przy Stole, sądząc, że mamy coś, czego nie mają dzieci w Kościele. Bóg obejmuje je tymi samymi obietnicami, tą samą łaską i zapewnieniami, co nas.
Niestety również rzadka częstotliwość sprawowania Komunii w Kościele nie pomaga w zrozumieniu jej znaczenia. Często prowadzi do niebiblijnej introspekcji, wygórowanych oczekiwań, zaś niektóre nurty Wieczerzę Pańską poprzedzają kilkudniowym postem. Nic dziwnego, że takie praktyki prowadzą wierzących do myślenia, że ich prawdo do Stołu jest formą wynagrodzenia, uzależnione od ich „godności” i duchowego stanu. Tymczasem Komunia jest Eucharystią, a więc dziękczynieniem, radosnym ucztowaniem wspólnoty przymierza przed Bogiem. Dlatego stosunkowo wcześnie w Kościele apostolskim stała się cotygodniowym świętowaniem. Dzięki cotygodniowemu świętowaniu przy Stole Pańskim wierzący powinni regularnie uczyć się rozpoznawania ciała Pańskiego. Zamiast zamykania oczu lub wpatrywania się w podłogę powinniśmy spoglądać wokół siebie na brata i siostrę – rozpoznając ciało, a więc i dzieci jako jego część. Zabieramy je na nabożeństwo nie po to, aby były obserwatorami, lecz uczestnikami, włączając w to sakramentalny posiłek Kościoła. Chcemy, by z nami wielbiły Jezusa, słuchały głoszonego Słowa, modliły się, wraz z nami wznosiły ręce, klękały, wyznawały wiarę, jadły i piły przy Stole Pańskim. Komunia to posiłek dziękczynienia za Bożą łaskę, dobroć okazaną w dziele Syna Bożego. Kościół nie może właściwie wyrażać owego dziękczynienia, jeśli odsuwa od niego dzieci, twierdząc, że najpierw muszą przejść pewnego rodzaju „stopień wtajemniczenia” (np. znajomość katechizmu). To nie uczy ich poprawnych lekcji o Bożej łasce, o Kościele i o Stole Pańskim.
JĘZYK ŁASKI
Nie wierzymy, że chrześcijanie powinni dołączać do Kościoła i pozostawać głodni. Nie możemy oczekiwać, że członkowie Kościoła będą dojrzewać, rosnąć w wierze przy innym stole niż Stół Pański. Nie możemy również oczekiwać, że dzieci z chrześcijańskich rodzin znajdą duchowy pokarm poza Kościołem (skoro Kościół im go odmawia), a następnie przyjdą do Stołu jako dojrzali i godni. To postawienie do góry nogami zarówno Ewangelii, której Wieczerza jest obrazem, jak i istoty Wieczerzy. Posiłki nie są dla nasyconych. Są dla słabych i głodnych. Pan Jezus powiedział do wszystkich uczniów: Bierzcie i jedzcie. Bierzcie i pijcie wszyscy. A celem jest umocnienie, wspólnota, zachęta. Nie odgradza Stołu płotem z wąskimi drzwiami, przez które można przejść po zdaniu egzaminu ze znajomości katechizmu. Komunia to nie nagroda. To posiłek łaski dla głodnych i spragnionych.
Owszem, przystępując po raz pierwszy do Komunii, małe dziecko niewiele rozumie z tego, co robi i co się dzieje. Lecz właśnie po to je karmimy – by jedząc i pijąc – rosły w wierze i dojrzałości. Od dnia narodzin moich dzieci (a nawet przed ich narodzeniem) zacząłem mówić do nich po polsku. Zacząłem to robić zanim zaczęły rozumieć mój język. Dlaczego to robiłem, skoro nie były w stanie mi odpowiedzieć lub rozumieć? Po to, by rozumiały! Mówimy do dzieci „językiem łaski”, a więc chrzcząc je i włączając do Komunii, by nasiąkały „językiem łaski” i wzrastały w łasce. Pewnego dnia moje dzieci zaczęły mówić po polsku, a jednym z powodów było to, iż od najwcześniejszych chwil życia słyszały ten język. Nie możemy czekać z komunikacją z nimi do momentu, aż same nauczą się rozumieć i mówić. Mówimy do nich, aby się tych rzeczy uczyły. To Boża pedagogika. Jezus mówi do nich w chrzcie oraz w Komunii, aby dojrzewały, dorastały, z czasem rozumiały, a następnie odpowiadały.
PŁOTY I MOSTY
Podczas Wieczerzy Pańskiej jemy i pijemy silną, potężną Ewangelię zwiastowaną w chlebie i winie, dlatego nie możemy oznajmiać, że nie dotyczy ona naszych dzieci. Nie możemy oznajmić, że nasze dzieci nie są obywatelami królestwa Bożego, członkami ciała Jezusa. W sprawach duchowych dzieci są kluczowe. Bóg przez Mojżesza oznajmił faraonowi, że z Egiptu wychodzi cały Izrael, łącznie z dziećmi. Rodzice nie pozostawili dzieci w Egipcie, by udać się na pustynię na własne nabożeństwo. Dzieci w Kościele nie są jedynie ilustracją prawdy, że Ewangelię należy przyjąć z dziecięcą szczerością. Nie są jedynie obrazkami. Nie tylko przypominają nam o konieczności zauważania słabszych i usługiwania im. Przede wszystkim są w Kościele na przekór nieprzyjaciołom, wrogom Boga, by powstrzymać nieprzyjaciół (Ps 8:1-2), są strzałami w naszym kołczanie, nie zaś żołnierzami wroga stacjonującymi w naszym obozie (Ps 127:3-5). Są sadzonkami w Bożym ogrodzie, a nie chwastami, które w przyszłości mają się stać innymi roślinami (Ps 128). Są zawodnikami w „naszej drużynie”. Grają z nami do tego samego celu, przeciwko wspólnemu duchowemu przeciwnikowi i potrzebują tego samego posilenia.
Dlatego chrzest niemowląt i Komunia dzieci tak bardzo irytują wszelkiej maści antyklerykałów. Są bowiem wybieraniem dla dziecka drogi i środowiska wzrostu bez czekania na jego samodzielną deklarację. „Pozwólcie aż samo dorośnie! Po co ten chrzest?! Po co ta Komunia?! Po co ten Kościół?! Po co decydować za nie?! Człowiek powinien sam wybrać!" – słyszymy. Jednak wiemy, że nie chodzi o wybór. Chodzi o przyszłość naszych dzieci oraz ich (nie)wiarę. Nie chodzi o troskę o ich samodzielność, lecz zmartwienie z powodu tego, że są odżywanie w Domu Bożym i przy Stole Chrystusa, a nie przy stole demonów.
Niechrześcijanie często rozumieją to o wiele lepiej niż niektórzy wierzący. I dobrze wiedzą, że brak znaku identyfikacji z Chrystusem i członkostwa w Jego rodzinie (poprzez chrzest), nieobecność na spotkaniach z Głową Kościoła i przy Stole Pańskim – służą kształtowaniu ich niewiary. Dobrze wiedzą, że unikanie tych rzeczy służy kształtowaniu w dzieciach postawy racjonalizmu, materializmu, sceptycyzmu. Dlatego wołają: „Wolny wybór! Wolny wybór! Prawa człowieka! Ta woda to pusty rytuał! To jedzenie chleba to zwykły posiłek. Zjedzcie go w domu. To picie wina przez nieletnich to promocja alkoholizmu! Niech dzieci same zdecydują, kto jest prawdziwym Bogiem, przy jakim stole chcą się odżywiać i komu chcą służyć”. To słowa, które padają z ust Richarda Dawkinsa i innych misjonarzy ateizmu, nie zaś Chrystusa. Niestety wtórują im niektórzy chrześcijanie.
PODSUMOWANIE
1. Jesteśmy zbawieni wyłącznie z łaski i wyłącznie przez wiarę. Nie inaczej jest z naszymi dziećmi. Oczywiście tak jak w przypadku wszystkich członków Kościoła uczestniczących w Komunii, tak i w przypadku dziecka, które dorasta, możliwe jest odwrócenie się od Chrystusa. Kiedy takie smutne wydarzenie ma miejsce, należy je dyscyplinować jak każdego innego członka. Jednak do tego czasu powinno być zachęcane i umacniane w wierze m.in. poprzez pokarm przy Stole Pańskim. Przekonanie naszych Ewangelicznych Kościołów Reformowanych o tym, że dzieci mają prawo do chrztu i Komunii nie jest wynikiem jakiegoś tkliwego sentymentalizmu i pajdocentrycznej teologii stawiającej w centrum dzieci. Są one grzeszne od poczęcia (Ps 51:7), jednak łaska, którą Bóg je objął nie jest słabszą łaską niż ta, którą objął nas.
2. Praktyka chrztu i Komunii dzieci wynika z faktu, że w Starym Testamencie dzieci były uczestnikami tych wszystkich błogosławieństw, które Boży lud otrzymał od Boga, oraz z faktu, że Nowy Testament potwierdza, iż są one częścią ludu Bożego (Ef 6:1-4; Kol 3:20). Dzieci w Izraelu jadły duchowy pokarm i piły z duchowej skały, którą był Chrystus. Dzieci w Nowym Przymierzu nie są tego pozbawione. Nie są od Niego odsunięte. Wręcz przeciwnie. Sam Chrystus strofował uczniów za odsuwanie dzieci od Jego bliskości. Nie pozostawiajmy dzieci duchowo głodnymi i spragnionymi poza Stołem, nie odsuwajmy ich od darów, które ofiarowuje im Zbawiciel.
3. Jak napisał Tim Galant: „Gdy apostoł Paweł stawia wymaganie badania samego siebie (1 Kor 11:28), to z kontekstu wynika, że jego celem jest powstrzymanie chrześcijan od przystępowania do Stołu Pańskiego w sposób manifestujący podział. Tymczasem odsuwanie dzieci przymierza od Stołu jest samo w sobie podziałem: separuje bowiem dzieci od „dojrzałych” członków, sugerując, że są obywatelami drugiej klasy w królestwie niebios (co stoi jednoznacznie w sprzeczności ze stwierdzeniem Chrystusa w Mt 19:13-14)”.
4. Skoro ochrzczone dzieci są włączone do przymierza, to powinny uczestniczyć w posiłku przymierza. Skoro są częścią ciała, które jest symbolizowane przez jeden chleb, jakże moglibyśmy powstrzymywać je od chleba? Nie ma uczestnictwa w przymierzu bez przywilejów przymierza, do których należy sakramentalny posiłek ludu przymierza. Prawo dzieci do Komunii nie jest czymś, co daje im Kościół, starsi lub denominacja. To coś, co przynosi im Jezus. Z tego powodu żaden Kościół, żadna denominacja, żaden pastor nie posiadają autorytetu, by odmówić ochrzczonym członkom ciała udziału przy Stole Pańskim. Nie posiadamy autorytetu, by odsuwać od obecności Jezusa przy Stole Pańskim tych, których On przyjął. Co Bóg złączył – człowiek niechaj nie rozłącza. Bóg złączył uczestnictwo w przymierzu z prawem do duchowego pokarmu w przymierzu. Dlatego odsuwanie dzieci od Stołu Pańskiego jest błędną praktyką. Ciało na Stole jest dla ciała na krzesłach.
